ĐẶC ĐIỂM MÔ BỆNH HỌC VÀ HÓA MÔ MIỄN DỊCH LYMPHÔM TẾ BÀO LỚN THOÁI SẢN VỚI ALK DƯƠNG TÍNH: NGHIÊN CỨU ĐA TRUNG TÂM VÀ HỒI CỨU Y VĂN

Tóm tắt

Tổng quan: Bướu lymphô tế bào lớn thoái sản (Anaplastic Large Cell Lymphoma – ALCL) dương tính với ALK là một thể lymphô tế bào T đặc trưng, thường gặp ở lứa tuổi trẻ và có sự đa dạng về hình thái cũng như kiểu hình miễn dịch. Việc mô tả đặc điểm mô học và biểu hiện miễn dịch của ALCL dương tính với ALK giúp củng cố chẩn đoán và định hướng điều trị. Nghiên cứu được thực hiện nhằm khảo sát đặc điểm mô bệnh học và kiểu hình miễn dịch của ALCL dương tính với ALK tại các cơ sở y tế ở TP. Hồ Chí Minh. Phương pháp: Nghiên cứu mô tả hàng loạt ca được thực hiện trên các bệnh nhân được chẩn đoán xác định ALCL dương tính với ALK trong giai đoạn từ 01/2020 đến 01/2025 tại Bệnh viện Ung Bướu TP.HCM, Bệnh viện Nhi Đồng 1, và Bộ môn Mô phôi – Giải phẫu bệnh, Đại học Y Dược TP.HCM. Kết quả: Tổng cộng 38 trường hợp được ghi nhận, trong đó nhóm trẻ em (<16 tuổi) có tuổi trung bình 8,2 ± 3,8, nhóm vị thành niên và người lớn (≥16 tuổi) có tuổi trung bình 27, với tỷ lệ nam:nữ = 1,2:1. Tổn thương hạch chiếm 68,4%, và ngoài hạch 31,6%. Phân bố mô học gồm thể cổ điển (76,3%), thể lymphô mô bào (13,2%), thể tế bào nhỏ (7,9%) và thể khác (2,6%). Về kiểu hình miễn dịch, dấu ấn ALK-1 biểu hiện ở nhân và bào tương trong 78,9% trường hợp, chỉ bào tương trong 21,1%. Tỷ lệ dương tính của các dấu ấn dòng lymphô T gồm CD2 (31,6%), CD3 (36,1%), CD5 (52,4%), CD45 (84,6%) và EMA (84,2%). Biểu hiện EMA chủ yếu ở dạng dương tính lẻ tẻ (<25% tế bào u), chiếm 50% số trường hợp. Kết luận: ALCL dương tính với ALK thường gặp ở ba thập niên đầu của cuộc đời, vị trí tổn thương chủ yếu tại hạch và thể mô học cổ điển là dạng phổ biến nhất. Kiểu bắt màu ALK-1 chủ yếu ở nhân và bào tương. Các dấu ấn CD45 và EMA có tỷ lệ dương tính cao, hỗ trợ hữu ích cho chẩn đoán. Đáng chú ý, EMA biểu hiện chủ yếu ở dạng dương tính lẻ tẻ, khác biệt so với mô tả trong y văn trước đây.