THỰC TRẠNG ĐIỀU TRỊ NHIỄM TOAN CETON MỨC ĐỘ TRUNG BÌNH VÀ NẶNG DO ĐÁI THÁO ĐƯỜNG TẠI KHOA NỘI TIẾT – THẬN BỆNH VIỆN NHÂN DÂN GIA ĐỊNH TRONG GIAI ĐOẠN 2021 – 2022

Tóm tắt

Đặt vấn đề: Nhiễm toan ceton do đái tháo đường (DKA – Diabetic Ketoacidosis) là một biến chứng cấp tính, đe dọa tử vong cho người bệnh (NB) nếu không phát hiện và điều trị kịp thời¹. Nguyên tắc điều trị DKA bao gồm bồi hoàn dịch và điện giải, sử dụng insulin truyền tĩnh mạch liên tục, bổ sung kali, bổ sung bicarbonate (khi có chỉ định) và điều trị yếu tố thúc đẩy². Mục tiêu nghiên cứu: Mô tả, phân tích đặc điểm lâm sàng và cận lâm sàng, đặc điểm điều trị và các kết cục điều trị của NB đái tháo đường (ĐTĐ) nhiễm toan ceton mức độ trung bình và nặng điều trị tại khoa Nội tiết – Thận, bệnh viện Nhân dân Gia Định trong giai đoạn từ năm 2021 đến hết năm 2022. Phương pháp nghiên cứu: Nghiên cứu thống kê mô tả, hồi cứu, dưới dạng báo cáo hàng loạt ca với 72 NB đáp ứng tiêu chuẩn chọn mẫu. Những trường hợp có yếu tố gây nhiễu đã được loại trừ bao gồm: nhiễm toan acid lactic do nhiễm khuẩn huyết, thuốc, độc chất; tăng áp lực thẩm thấu máu do ĐTĐ; các trường hợp đã điều trị DKA trước nhập viện. Kết quả nghiên cứu: Tỉ lệ ĐTĐ típ 1 là 22,22% và ĐTĐ típ 2 là 77,78%. Yếu tố thúc đẩy DKA đứng đầu là “không tuân thủ điều trị” (38,89%). Triệu chứng cơ năng thường gặp nhất là buồn nôn/nôn (61,11%) và khát nhiều (51,39%). Triệu chứng thực thể thường gặp nhất là dấu hiệu mất nước (83,33%) và thở Kussmaul (63,89%). Kết quả sinh hóa máu lúc nhập viện: natri trung bình 126,96 mmol/L (± 5,0); kali trung bình 4,82 mmol/L (± 0,91); glucose trung vị 31,04 mmol/L (21,96 – 41,06); pH máu trung bình 7,18 (± 0,12); HCO₃^- trung vị 6,5 mmol/L (3,45 – 10,28); ceton trung bình 8,56 mmol/L (± 2,70); anion gap trung bình 25,77 (± 5,32), HbA1c trung bình 12,63% (± 2,98). Về điều trị, tổng thể tích dịch truyền trung bình là 9485,42ml (± 4283,05), trong đó natriclorid 0,9% trung bình là 7507,64 ml (± 4012,22). Tổng số đơn vị insulin trong quá trình truyền tĩnh mạch liên tục (TTMLT) trung vị là 72,75 đơn vị (47,13 – 90,63).  Thời gian phục hồi DKA trung vị là 23,0 giờ (13,63 – 40,38), thời gian ngừng TTMLT insulin trung vị là 35,0 giờ (24,0 – 45,13), thời gian nằm viện trung vị là 122,5 giờ (97,25 – 170,88). Kết luận: Đái tháo đường nhiễm toan ceton là một biến chứng cấp tính với các biểu hiện lâm sàng đa dạng, thường xảy ra ở những người bệnh mới được chẩn đoán đái tháo đường hoặc kiểm soát đường huyết kém. Nghiên cứu cung cấp cái nhìn tổng quan về nhóm NB DKA, từ các triệu chứng lâm sàng lúc nhập viện đến các kết cục điều trị, với thời gian hồi phục DKA và thời gian nằm viện trung bình ở mức hợp lý