KHẢO SÁT ĐẶC ĐIỂM SỬ DỤNG KHÁNG SINH TRÊN BỆNH NHÂN MẮC ĐỢT CẤP BỆNH PHỔI TẮC NGHẼN MẠN TÍNH ĐIỀU TRỊ NỘI TRÚ TẠI BỆNH VIỆN NHÂN DÂN GIA ĐỊNH

Nguyễn Đình Khải1, Phạm Hồng Thắm2,3,, Nguyễn Hương Thảo1
1 Đại học Y Dược Thành phố Hồ Chí Minh
2 Bệnh viện Nhân dân Gia Định
3 Trường Đại học Nguyễn Tất Thành

Nội dung chính của bài viết

Tóm tắt

Đặt vấn đề: Việc sử dụng kháng sinh điều trị đợt cấp bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (Chronic Obstructive Pulmonary Disease - COPD) không hợp lý có thể làm giảm hiệu quả, tăng thời gian và chi phí điều trị. Mục tiêu: Mô tả đặc điểm đợt cấp, đặc điểm và tính hợp lý trong việc sử dụng kháng sinh cùng các yếu tố liên quan trên bệnh nhân (BN) mắc đợt cấp COPD. Đối tượng và phương pháp nghiên cứu: Nghiên cứu cắt ngang mô tả được tiến hành trên hồ sơ bệnh án (HSBA) của các BN mắc đợt cấp COPD, điều trị nội trú tại khoa Nội Hô hấp - Bệnh viện Nhân dân Gia Định, từ 01/01/2023 đến 30/06/2023. Dữ liệu thu thập bao gồm: đặc điểm BN, đặc điểm đợt cấp, sử dụng kháng sinh và kết quả điều trị. Tính hợp lý về sử dụng kháng sinh được đánh giá dựa trên hướng dẫn điều trị của Bộ Y tế (2018) và GOLD (2023). Hồi quy logistic đa biến được sử dụng để xác định yếu tố liên quan đến việc sử dụng kháng sinh hợp lý. Kết quả: Nghiên cứu thu thập được 118 HSBA, phần lớn BN là nam giới (91,5%), ≥ 65 tuổi (68,6%), mắc đợt cấp COPD mức độ trung bình - nặng (69,5%). Có 86 (72,9%) BN được chỉ định sử dụng kháng sinh. Phối hợp betalactam (± ức chế betalactamase) + quinolon (46,5%) và đơn trị betalactam (± ức chế betalactamase) (40,7%) là các phác đồ kháng sinh được sử dụng phổ biến. Tỷ lệ hợp lý của kháng sinh ban đầu và cả quá trình điều trị lần lượt là 34,9% và 46,6%. BN mắc đợt cấp mức độ trung bình - nặng ít có khả năng được sử dụng KS hợp lý hơn so với đợt cấp mức độ nhẹ (OR = 0,311; 95% CI 0,127 - 0,763; p = 0,011). Kết luận: Việc sử dụng kháng sinh hợp lý trong điều trị BN mắc đợt cấp COPD nội trú còn hạn chế. Cần có những biện pháp can thiệp phù hợp nhằm tối ưu việc sử dụng kháng sinh.

Chi tiết bài viết

Tài liệu tham khảo

Mathers CD, Loncar D. Projections of global mortality and burden of disease from 2002 to 2030. PLoS Med. 2006 Nov;3(11):e442. doi: 10.1371/journal.pmed.0030442. PMID: 17132052; PMCID: PMC1664601.
2. Bộ Y tế, Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (Ban hành kèm theo Quyết định số 3874/QĐ-BYT ngày 26/06/2018 của Bộ trưởng Bộ Y tế). 2018.
3. The Global Initiative for Chronic Obstructive Lung Disease Program. (2023). Global Strategy for the Diagnosis, Management, and Prevention of Chronic Obstructive Lung Disease. https://goldcopd.org.
4. Masoompour SM, Mohammadi A, Mahdaviazad H. Adherence to the Global Initiative for Chronic Obstructive Lung Disease guidelines for management of COPD: a hospital-base study. Clin Respir J. 2016 May;10(3):298-302. doi: 10.1111/crj.12215. Epub 2014 Nov 3. PMID: 25308344.
5. Nguyễn Minh Thành, Trần Thị Phương Mai, Nguyễn Trúc Ý Nhi, Bùi Thị Hương Quỳnh. Đánh giá hiệu quả của chương trình quản lý kháng sinh và hoạt động dược lâm sàng trong việc sử dụng hợp lý kháng sinh điều trị bệnh nhân đợt cấp COPD. Tạp chí Y học Việt Nam, 2022;510(2): 50-56. https://doi.org/10.51298/ vmj.v512i1.2226.
6. Phan Quang Khải, Đặng Nguyễn Đoan Trang. Khảo sát tình hình sử dụng kháng sinh trong đợt cấp của bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD) tại khoa Nội tổng hợp - Bệnh viện Đại học y dược thành phố Hồ Chí Minh. Tạp chí Y học thành phố Hồ Chí Minh, 2016;20(2):183-187.
7. Bộ Y tế, Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị viêm phổi mắc phải cộng đồng ở người lớn (Ban hành kèm Quyết định số 4815/QĐ-BYT ngày 20/11/2020 của Bộ trưởng Bộ Y tế). 2020.
8. Tamma PD, Aitken SL, Bonomo RA, Mathers AJ, van Duin D, Clancy CJ. Infectious Diseases Society of America Guidance on the Treatment of AmpC β-Lactamase-Producing Enterobacterales, Carbapenem-Resistant Acinetobacter baumannii, and Stenotrophomonas maltophilia Infections. Clin Infect Dis. 2022 Jul 6;74(12):2089-2114. doi: 10.1093/cid/ciab1013. PMID: 34864936.
9. Bộ Y tế, Dược thư Quốc gia Việt Nam, xuất bản lần thứ ba (Ban hành kèm theo Quyết định số 3445/QĐ-BYT ngày 23/12/2022 của Bộ trưởng Bộ Y tế), 2022.
10. Stanford Medicine. Stanford Health Care Antimicrobial Dosing Reference Guide 2022. Accessed October 15th, 2023. https://med. stanford.edu/content/dam/sm/bugsanddrugs/documents/antimicrobial-dosing-protocols/SHC% 20Antimicrobial%20Dosing%20Guide.pdf.