GIÁ TRỊ CỦA ĐẶC ĐIỂM LÂM SÀNG TRONG CHẨN ĐOÁN BỆNH RỄ THẦN KINH THẮT LƯNG-CÙNG DO THOÁT VỊ ĐĨA ĐỆM
Nội dung chính của bài viết
Tóm tắt
Đặt vấn đề: Thoát vị đĩa đệm (TVĐĐ) cột sống thắt lưng-cùng là một trong những bệnh lý thường gặp, có thể gây chèn ép rễ thần kinh với biểu hiện lâm sàng đa dạng. Chẩn đoán xác định bệnh lý rễ thường dựa vào cộng hưởng từ (CHT) và chẩn đoán điện (CĐĐ), tuy nhiên các phương pháp này có chi phí cao và không được chỉ định thường quy. Do đó xác định triệu chứng lâm sàng (TCLS) nào giúp gợi ý tổn thương rễ trên CHT và CĐĐ có vai trò hữu ích, hỗ trợ bác sĩ lâm sàng quyết định chỉ định chụp CHT hay CĐĐ trên nhóm bệnh nhân có nghi ngờ tổn thương rễ thắt lưng-cùng.
Mục tiêu: (1) Mô tả đặc điểm lâm sàng ở bệnh nhân có nghi ngờ tổn thương rễ thần kinh thắt lưng-cùng do TVĐĐ. (2) Khảo sát mối liên quan giữa TCLS với tổn thương rễ thần kinh thắt lưng-cùng trên CHT và CĐĐ.
Đối tượng và phương pháp nghiên cứu: nghiên cứu cắt ngang mô tả trên bệnh nhân TVĐĐ cột sống thắt lưng-cùng biểu hiện trên lâm sàng, CHT và CĐĐ, đến khám tại phòng khám Bệnh viện Đa khoa Mỹ Phước (04/2025-8/2025).
Kết quả: Tổng cộng khảo sát 119 bệnh nhân. Các TCLS gồm rối loạn cảm giác chủ quan; đau lan theo rễ L4, L5, S1; rối loạn cảm giác theo khoanh da L4, L5, S1; giảm hoặc mất phản xạ gối, gót đều có mối liên quan có ý nghĩa thống kê với rễ thần kinh tổn thương trên CHT và trên CĐĐ (p < 0,05). Riêng triệu chứng yếu cơ theo khoanh cơ do rễ L4, L5 chỉ có mối liên quan có ý nghĩa thống kê với rễ thần kinh tổn thương trên CHT (p < 0,05).
Kết luận và kiến nghị: Một số TCLS (rối loạn cảm giác chủ quan; đau lan theo rễ L4, L5, S1; rối loạn cảm giác theo khoanh da L4, L5, S1; giảm hoặc mất phản xạ gối, gót) có giá trị gợi ý tổn thương rễ trên CHT và CĐĐ. Riêng triệu chứng yếu cơ theo khoanh cơ do rễ L4, L5 chỉ có giá trị gợi ý trên CHT. Dựa trên các triệu chứng này bác sĩ lâm sàng có thể chỉ định cho bệnh nhân chụp CHT hoặc CĐĐ để chẩn đoán xác định bệnh lý rễ thần kinh.
Từ khóa
Triệu chứng lâm sàng, chẩn đoán điện, cộng hưởng từ, thoát vị đĩa đệm, rễ thần kinh thắt lưng-cùng, bệnh lý rễ thần kinh
Chi tiết bài viết
Tài liệu tham khảo
2. Ekedahl H, Jönsson B, Annertz M, Frobell RB. Accuracy of Clinical Tests in Detecting Disk Herniation and Nerve Root Compression in Subjects With Lumbar Radicular Symptoms. Archives of Physical Medicine and Rehabilitation. 2018;99:726-35.
3. Jin H et al. A Systematic Review of Treatment Guidelines for Lumbar Disc Herniation. Neurospine. 2025;22(2):389-402.
4. Lee JH and SH Lee. Physical examination, magnetic resonance image, and electrodiagnostic study in patients with lumbosacral disc herniation or spinal stenosis. J Rehabil Med. 2012;44(10):845-50.
5. Montaner-Cuello et al. Comparison of Magnetic Resonance Imaging with Electrodiagnosis in the Evaluation of Clinical Suspicion of Lumbosacral Radiculopathy. Diagnostics. 2024;14(12):1258-10.
6. Petersen T et al. Clinical classification in low back pain: best-evidence diagnostic rules based on systematic reviews. BMC Musculoskeletal Disorders. 2017;18(1):188-23.
7. Preston DC, Shapiro BE. Electromyography and Neuromuscular Disorders: Clinical-Electrophysiologic Correlations. 4th ed. Philadelphia: Elsevier; 2021.
8. Yousif S et al. Correlation between Findings in Physical Examination, Magnetic Resonance Imaging, and Nerve Conduction Studies in Lumbosacral Radiculopathy Caused by Lumbar Intervertebral Disc Herniation. Adv Orthop. 2020: e9719813-6.