ĐẶC ĐIỂM LÂM SÀNG, CẬN LÂM SÀNG VÀ CÁC YẾU TỐ TIÊN LƯỢNG BIẾN CHỨNG THẦN KINH CẤP TÍNH Ở TRẺ EM MẮC VIÊM MÀNG NÃO MỦ TẠI BỆNH VIỆN NHI ĐỒNG 1
Nội dung chính của bài viết
Tóm tắt
Đặt vấn đề: Viêm màng não mủ do vi khuẩn vẫn là một trong những bệnh lý nhiễm trùng hệ thần kinh trung ương cấp tính nghiêm trọng nhất ở trẻ em, với tỷ lệ tử vong và di chứng thần kinh cao trên toàn cầu. Mặc dù đã có một số nghiên cứu trong nước về dịch tễ, đề kháng kháng sinh hoặc di chứng lâu dài, dữ liệu về biến chứng cấp tính nội viện và các yếu tố tiên lượng liên quan vẫn còn hạn chế và chưa được hệ thống hóa đầy đủ.
Mục tiêu: Mô tả đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng, căn nguyên vi khuẩn học và xác định các yếu tố tiên lượng độc lập của biến chứng thần kinh cấp tính ở trẻ em mắc viêm màng não mủ.
Đối tượng và phương pháp: Nghiên cứu thuần tập hồi cứu phân tích trên 80 bệnh nhi từ 1 tháng đến 15 tuổi được chẩn đoán viêm màng não mủ tại Bệnh viện Nhi đồng 1 trong giai đoạn từ tháng 10/2024 đến tháng 10/2025. Dữ liệu lâm sàng, dịch não tủy, vi sinh và biến chứng trong thời gian nằm viện được thu thập từ hồ sơ bệnh án. Phân tích hồi quy logistic đa biến được sử dụng để xác định các yếu tố tiên lượng độc lập của biến chứng thần kinh cấp tính.
Kết quả: Tỷ lệ xuất hiện ít nhất một biến chứng cấp tính là 43,8%, trong đó biến chứng thần kinh chiếm 40,0%. Các biến chứng thường gặp gồm co giật kéo dài hoặc kháng trị (17,5%), suy hô hấp cần thông khí cơ học (15,0%) và tụ dịch/tụ mủ dưới màng cứng (12,5%). Streptococcus pneumoniae là căn nguyên vi khuẩn được xác định nhiều nhất (18,8%). Phân tích đa biến cho thấy ba yếu tố tiên lượng độc lập của biến chứng thần kinh cấp tính gồm: GCS < 8 lúc nhập viện (OR = 3,95; KTC 95%: 1,65–9,45), nhiễm S. pneumoniae (OR = 4,15; KTC 95%: 1,30–12,8) và protein dịch não tủy > 100 mg/dL (OR = 2,55; KTC 95%: 1,10–5,90).
Kết luận: Biến chứng cấp tính, đặc biệt là biến chứng thần kinh, thường gặp ở trẻ viêm màng não mủ. Suy giảm tri giác nặng khi nhập viện, căn nguyên phế cầu và tăng protein dịch não tủy là các yếu tố tiên lượng quan trọng, có thể hỗ trợ nhận diện sớm nhóm bệnh nhi nguy cơ cao và định hướng chiến lược theo dõi, hồi sức tích cực.
Từ khóa
Viêm màng não mủ, trẻ em, biến chứng thần kinh cấp tính, yếu tố tiên lượng, Streptococcus pneumoniae, dịch não tủy
Chi tiết bài viết
Tài liệu tham khảo
2. Khosravi, A., et al. (2021). The epidemiology and outcomes of meningitis among Iranian children in a period of 10 years. The Open Neurology Journal, 15, 37–45. https://doi.org/10.2174/1874205X02115010037
3. Lempinen, L., Saat, R., Niemelä, S., Laulajainen-Hongisto, A., Aarnisalo, A. A., Nieminen, T., & Jero, J. (2024). Neurological sequelae after childhood bacterial meningitis. European Journal of Pediatrics, 183(12), 5203–5212. https://doi.org/10.1007/s00431-024-05788-w
4. Liu, Y., Feng, Y., Guo, Y., Chen, J., Liu, C., & Liang, J. (2024). Clinical predictors of poor outcome of bacterial meningitis in infants less than 90 days: A systematic review. Frontiers in Pediatrics, 12, 1414778. https://doi.org/10.3389/fped.2024.1414778
5. Truong, H. C., Phan, T. V., Nguyen, H. T., Ho, T. V., Vo, D. T. T., Nguyen, T. V., Nguyen, T. V., & Speybroeck, N. (2025). Clinical features and antibiotic resistance in pediatric pneumococcal meningitis in Southern Vietnam, 2012–2023: A multicenter retrospective study. Journal of Infection and Public Health, 18(7), 102797. https://doi.org/10.1016/j.jiph.2025.102797
6. Truong, H. C., Phan, T. V., Nguyen, H. T., Truong, K. H., Do, V. C., Pham, N. M. N., Ho, T. V., Phan, T. T. Q., Hoang, T. A., Soetewey, A., Ho, T. N. L., Pham, Q. D., Luong, Q. C., Vo, D. T. T., Nguyen, T. V., & Speybroeck, N. (2023). Childhood bacterial meningitis surveillance in Southern Vietnam: Trends and vaccination implications from 2012 to 2021. Open Forum Infectious Diseases, 10(7), ofad229. https://doi.org/10.1093/ofid/ofad229
7. Yang, L., Jin, W., Liu, Y., Hu, W., Chen, Y., Wang, G., Li, W., & Gao, Q. (2026). Recent advancements in pediatric purulent meningitis: Diagnosis and treatment. Italian Journal of Pediatrics, 52(1), 22. https://doi.org/10.1186/s13052-025-02192-4
8. Zainel, A., Mitchell, H., & Sadarangani, M. (2021). Bacterial meningitis in children: Neurological complications, associated risk factors, and prevention. Microorganisms, 9(3), 535. https://doi.org/10.3390/microorganisms9030535