ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ CỦA SỮA HỌC ĐƯỜNG LÊN TÌNH TRẠNG DINH DƯỠNG VÀ VI CHẤT Ở TRẺ EM SUY DINH DƯỠNG THẤP CÒI TỪ 24 ĐẾN 59 THÁNG TUỔI TẠI BẮC KẠN

Tóm tắt

Mục tiêu: Đánh giá hiệu quả của việc bổ sung 2 loại sữa học đường (sữa bổ sung đa vi chất và sữa tươi thông thường) lên tình trạng dinh dưỡng và vi chất dinh dưỡng (kẽm, sắt, canxi, vitamin D) của trẻ từ 24-59 tháng tuổi bị suy dinh dưỡng thấp còi tại 8 trường mầm non ở Bắc Kạn.

Đối tượng và phương pháp: Thử nghiệm lâm sàng can thiệp cộng đồng có đối chứng, áp dụng mù đơn trong 4 tháng, phân nhóm ngẫu nhiên theo trường học. Tổng cộng 237 trẻ suy dinh dưỡng thấp còi từ 24-59 tháng tuổi đã hoàn tất nghiên cứu (123 trẻ nhóm can thiệp dùng 360 ml/ngày sữa bổ sung đa vi chất và 114 trẻ nhóm đối chứng dùng 360 ml/ngày sữa tươi tiệt trùng). Các chỉ số nhân trắc (chiều cao, cân nặng, WAZ, HAZ, WAZ) được đánh giá định kỳ hàng tháng từ T0 đến T4. Nồng độ kẽm, sắt, canxi toàn phần và vitamin D huyết thanh được xét nghiệm tại thời điểm trước (T0) và sau can thiệp (T4).

Kết quả: Sau 4 tháng can thiệp, cả 2 nhóm được bổ sung sữa học đường đều có cải thiện về các chỉ số cân nặng, chiều cao WAZ, HAZ, WHZ, kẽm, ferritin, hemoglobin, canxi và vitamin D huyết thanh so với trước can thiệp. Nhóm sử dụng sữa bổ sung đa vi chất có mức tăng chiều cao (3,30 ± 0,43 cm) cao hơn so với sữa thường (2,69 ± 0,36 cm) (p < 0,05) cũng như cải thiện chỉ số HAZ nhiều hơn (+0,36 ± 0,11 SD so với +0,18 ± 0,13 SD, p< 0,05); sự cải thiện về chiều cao có ý nghĩa thống kê bắt đầu từ sau 3 tháng can thiệp. Mức tăng cân nặng ở nhóm sữa bổ sung vi chất đạt 2,20 ± 0,45 kg, cao hơn so với nhóm sữa thường (1,44 ± 0,30  kg, p<0,05), mức cải thiện WAZ lớn hơn (+0,94 ± 0,21 SD so với +0,88 ± 0,26, p<0,05). Nồng độ kẽm huyết thanh ở nhóm sữa bổ sung vi chất tăng 3,33 ± 4,40  µg/dL (so với 0,16 ± 4,46 µg/dL ở nhóm sữa thường, p<0,05). Mức thay đổi canxi toàn phần (+0,55 ± 0,35 mmol/L) và vitamin D (+21,66 ± 11,65 ng/mL) ở nhóm sữa bổ sung vi chất cũng cao hơn có ý nghĩa thống kê so với nhóm sữa thường (p<0,05). Không nhận thấy sự thay đổi về nồng độ sắt trong huyết thanh trước và sau can thiệp ở cả 2 nhóm.

Kết luận: Bổ sung sữa học đường ở cả loại sữa thường và sữa bổ sung đa vi chất đều giúp cải thiện về chiều cao, cân nặng, các chỉ số Z-score và phục hồi tình trạng vi chất dinh dưỡng (Kẽm, Canxi, vitamin D) và hemoglobin ở trẻ em suy dinh dưỡng thấp còi lứa tuổi mầm non tại Bắc Kạn. Trong đó loại sữa bổ sung đa vi chất có hiệu quả cao hơn so với sữa thường ở các chỉ số nhân trắc và vi chất dinh dưỡng.