VAI TRÒ CỦA DẤU ẤN MIỄN DỊCH TRONG CHẨN ĐOÁN LƠ-XÊ-MI KINH DÒNG LYMPHO KHÔNG ĐIỂN HÌNH: TỪ LÝ THUYẾT ĐẾN THỰC TIỄN LÂM SÀNG
Nội dung chính của bài viết
Tóm tắt
Lơ-xê-mi kinh dòng lympho (chronic lymphocytic leukemia, CLL) được chẩn đoán dựa trên sự kết hợp giữa hình thái học tế bào, số lượng tế bào B đơn dòng và kiểu hình miễn dịch đặc trưng. Kiểu hình điển hình bao gồm đồng biểu hiện CD19, CD5 và CD23, kèm theo biểu hiện yếu của CD20, CD79b và globulin miễn dịch bề mặt (surface immunoglobulin, sIg). Do nhiều bệnh lý tăng sinh lympho B trưởng thành có hình thái tương tự nhau, dấu ấn miễn dịch giữ vai trò trung tâm trong chẩn đoán và chẩn đoán phân biệt CLL. Tuy nhiên, các dấu ấn điển hình có thể giảm hoặc mất biểu hiện, tạo nên những trường hợp CLL không điển hình (atypical CLL, aCLL) và gây khó khăn trong thực hành lâm sàng, đặc biệt tại các cơ sở còn hạn chế về xét nghiệm chuyên sâu. Bài viết tổng hợp các đặc điểm kiểu hình miễn dịch của CLL, tiêu chuẩn chẩn đoán theo iwCLL, một số hệ thống tính điểm miễn dịch và vai trò của các xét nghiệm bổ sung trong phân biệt aCLL với u lympho tế bào áo nang và các bệnh tăng sinh lympho B khác. Một trường hợp lâm sàng được trình bày nhằm minh họa nguy cơ chẩn đoán nhầm aCLL với u lympho tế bào áo nang.
Từ khóa
Lơ-xê-mi kinh dòng lympho, CLL không điển hình, kiểu hình miễn dịch, đếm tế bào dòng chảy
Chi tiết bài viết
Tài liệu tham khảo
2. Hallek M, Cheson BD, Catovsky D, et al. iwCLL guidelines for diagnosis, indications for treatment, response assessment, and supportive management of CLL. Blood. 2018;131(25):2745-2760.
3. National Comprehensive Cancer Network. NCCN Clinical Practice Guidelines in Oncology: Chronic Lymphocytic Leukemia/Small Lymphocytic Lymphoma. Version 2.2026.
4. Arshad A, et al. Atypical CLL. Pathology Outlines. Updated 2026. Accessed August 30, 2026.
5. Matutes E, Owusu-Ankomah K, Morilla R, et al. The immunological profile of B-cell disorders and proposal of a scoring system for the diagnosis of CLL. Leukemia. 1994;8(10):1640-1645.
6. Niyonizeye E, Wang X, Yan D, et al. Building a new score system for the diagnosis and differential diagnosis of typical CLL/SLL, atypical CLL/SLL, and MCL based on flow cytometry immunophenotyping. Ann Hematol. 2025;104(3):1807-1819.
7. Phí Thị Nguyệt Anh, Nguyễn Ngọc Dũng. Nghiên cứu một số đặc điểm tế bào và miễn dịch ở bệnh nhân lơ-xê-mi kinh dòng lympho và u lympho tế bào áo nang giai đoạn leukemia. Tạp chí Y học Việt Nam. 2024; 544 (Số đặc biệt):532-539.