SO SÁNH MỐI LIÊN QUAN GIỮA MỘT SỐ CHỈ DẤU SINH HỌC (LIPASE, CRP, PCT, IG%) VỚI MỨC ĐỘ NẶNG BỆNH VIÊM TỤY CẤP TẠI BỆNH VIỆN ĐẠI HỌC Y DƯỢC TP. HỒ CHÍ MINH

Tóm tắt

Đặt vấn đề: Viêm tụy cấp (VTC) là bệnh lý viêm cấp tính của tuyến tụy, bệnh có thể diễn tiến từ thể nhẹ tự giới hạn đến thể nặng gây suy đa cơ quan và tử vong. Việc đánh giá sớm mức độ nặng có ý nghĩa quan trọng trong tiên lượng và định hướng điều trị. Các thang điểm như BISAP, SOFA và CTSI thường được sử dụng nhưng vẫn còn hạn chế do cần nhiều thông số và thời gian theo dõi. Gần đây, các chỉ dấu sinh học như Procalcitonin (PCT), C-reactive protein (CRP), tỷ lệ bạch cầu non (IG%) và Lipase được nghiên cứu nhằm đánh giá mức độ nặng của bệnh, song bằng chứng tại Việt Nam còn hạn chế. Mục tiêu: Đánh giá mối liên quan giữa các chỉ dấu sinh học (PCT, CRP, IG%, Lipase) và mức độ nặng của viêm tụy cấp theo các thang điểm BISAP, SOFA và CTSI. Đối tượng và phương pháp: Nghiên cứu mô tả cắt ngang trên 173 bệnh nhân viêm tụy cấp được chẩn đoán và điều trị tại Bệnh viện Đại học Y Dược TP. Hồ Chí Minh (10/2024–8/2025). Các chỉ dấu sinh học được định lượng và so sánh theo mức độ nặng của bệnh dựa trên ba thang điểm BISAP, SOFA và CTSI. Kết quả: Tuổi trung vị của bệnh nhân là 47 (IQR 36–66), nam giới chiếm 60,7%. Theo CTSI, tỷ lệ bệnh nhân mức độ nặng là 31,2%. Nồng độ CRP, PCT và IG% tăng có ý nghĩa ở nhóm nặng (p < 0,05) và tương quan thuận với mức độ nặng theo cả ba thang điểm, đặc biệt với CTSI. PCT có hệ số tương quan cao nhất (r = 0,56; p < 0,001), trong khi Lipase huyết thanh tăng cao ở hầu hết bệnh nhân với trung vị 1.065,5 U/L khẳng định giá trị của xét nghiệm này trong chẩn đoán xác định viêm tụy cấp. Kết luận: Các chỉ dấu PCT, CRP và IG% có giá trị trong tiên lượng mức độ nặng của viêm tụy cấp, đặc biệt khi kết hợp với BISAP và CTSI, giúp hỗ trợ phân tầng nguy cơ và quyết định điều trị sớm.