KHẢO SÁT TỶ LỆ ĐÁI THÁO ĐƯỜNG THAI KỲ VÀ CÁC YẾU TỐ LIÊN QUAN BẰNG NGHIỆM PHÁP DUNG NẠP GLUCOSE ĐƯỜNG UỐNG Ở THAI PHỤ CÓ TUỔI THAI TỪ 24 – 28 TUẦN

Tóm tắt

Đặt vấn đề: Bệnh đái tháo đường (ĐTĐ) và đái tháo đường thai kỳ (ĐTĐTK) là những rối loạn nội tiết – chuyển hóa có tỷ lệ mắc ngày càng gia tăng trong cộng đồng. ĐTĐTK được định nghĩa là tình trạng tăng đường huyết được phát hiện lần đầu trong thời kỳ mang thai. Việc phát hiện và can thiệp sớm ĐTĐTK đóng vai trò quan trọng trong việc giảm nguy cơ biến chứng sản khoa cho cả mẹ và thai nhi. Thời điểm từ tuần 24 đến 28 của thai kỳ được khuyến cáo là giai đoạn tối ưu để tầm soát. Hiện nay, nghiệm pháp dung nạp glucose 75 g đường uống được xem là tiêu chuẩn vàng trong chẩn đoán ĐTĐTK. Đối tượng và phương pháp nghiên cứu: Nghiên cứu được thiết kế theo phương pháp cắt ngang, thực hiện trên 251 thai phụ mang thai đơn, chưa được chẩn đoán đái tháo đường trước khi mang thai. Tất cả đối tượng tham gia được thực hiện nghiệm pháp dung nạp 75 g glucose đường uống theo tiêu chuẩn chẩn đoán của Hiệp hội Đái tháo đường Hoa Kỳ năm 2022, tại thời điểm thai 24–28 tuần. Nghiên cứu được tiến hành trong khoảng thời gian từ tháng 11/2023 đến tháng 7/2025 tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Đồng Nai.Tiêu chuẩn chọn mẫu: Thai phụ trong độ tuổi sinh sản (≥ 18 tuổi), có tuổi thai từ 24–28 tuần và đồng ý tham gia nghiên cứu.Tiêu chuẩn loại trừ: Hồ sơ thông tin không đầy đủ; thai phụ được chẩn đoán đái tháo đường trước khi mang thai và đang điều trị; có các bệnh lý ảnh hưởng đến chuyển hóa glucose (như cường giáp, suy giáp, Hội chứng Cushing); hoặc không đồng ý tham gia nghiên cứu. Kết quả: Tuổi thai phụ trung bình trong nghiên cứu là 30,38 ± 4,9 tuổi;trình độ học vấn cấp 2-3 chiếm 52,6%; công nhân chiếm 45,0%. Tỷ lệ thai phụ ĐTĐ là 29,5 % (KTC 95%: 23,9-35,5). Thai phụ có tiền căn ĐTĐTK trước đó có nguy cơ mắc ĐTĐTK lần này gấp 6,8 lần so với nhóm thai phụ không có tiền căn này (OR = 6,80; KTC 95%:1,49 – 30,88; p = 0,013). Không có sự khác biệt có ý nghĩa thống kê về tỷ lệ mắc ĐTĐTK giữa các đối tượng có hay không có tiền căn tăng huyết áp, tiền căn sinh con ≥ 4kg, tiền căn gia đình ĐTĐ với nhóm thai phụ không có yếu tố tiền căn trên. Thai phụ có tuổi cao trên 35 tuổi gia tăng nguy cơ mắc ĐTĐTK gấp 3,95 lần so với thai phụ <25 tuổi (OR = 4,20; KTC 95%:1,64 – 10,81; p = 0,003). Kết luận: ĐTĐTK cần được chú ý tầm soát ở thai phụ có độ tuổi mang thai từ 35 hoặc có tiền căn gia đình mắc đái tháo đường để từ đó có kế hoạch quản lý để giảm nguy cơ cho thai phụ và thai nhi.