PHÂN TÍCH GEN CAGA VÀ PHÁT SINH CHỦNG LOẠI HELICOBACTER PYLORI Ở BỆNH NHÂN VIÊM DẠ DÀY TẠI BỆNH VIỆN 19-8

Tóm tắt

Mục tiêu: Nghiên cứu nhằm phân tích đặc điểm phân tử và phát sinh chủng loại của gen CagA từ các chủng Helicobacter pylori (H. pylori) phân lập tại Bệnh viện 19-8, qua đó đánh giá đặc điểm di truyền và nguy cơ gây bệnh của quần thể vi khuẩn này. Đối tượng và phương pháp nghiên cứu: Tổng số 23 mẫu sinh thiết dạ dày dương tính với H. pylori được tuyển chọn (bằng phương pháp test urease và PCR). Các mẫu được kiểm tra xác định gen CagA bằng PCR (với cặp mồi chẩn đoán CagA-F và CagA-R, cho sản phẩm PCR kích thước 383 bp).  Tiếp theo, các mẫu dương tính gen CagA được sử dụng để khuếch đại vùng 3’ với kích thước khoảng 1,2 kb bằng cặp mồi Cag1/Cag2bR, sản phẩm PCR được giải trình tự bằng phương pháp Sanger và phân tích bằng phần mềm Genedoc 2.7 và MEGA XII. Kết quả: Tỷ lệ dương tính với gen CagA là 86,95% (20/23 mẫu).  Kết quả giải trình tự và phân tích chuỗi amino acid vùng 3’ CagA của 20 chủng H. pylori cho thấy tất cả 20 chủng đều mang motif EPIYA-D, đặc trưng của kiểu CagA Đông Á, là nhóm có độc lực cao. Mức độ tương đồng nucleotide giữa các chủng nghiên cứu dao động từ 93,7% đến 100%, và đạt 92,9-97,3% khi so sánh với các chủng Đông Á tham chiếu, nhưng chỉ 79,7–83,0% so với chủng phương Tây. Cây phát sinh chủng loại (phương pháp Neighbor-Joining, bootstrap 1000 lần) khẳng định tất cả chủng nghiên cứu đều thuộc clade Đông Á, cụm chặt với các chủng từ Việt Nam, Hàn Quốc, Nhật Bản và các nước Đông Nam Á. Kết luận: Các chủng H. pylori của bệnh nhân Việt Nam đến khám tại Bệnh viện 198 đều mang kiểu CagA Đông Á với motif EPIYA-D, phản ánh đặc điểm di truyền đặc trưng của khu vực và nguy cơ cao gây tổn thương tiền ung thư và ung thư dạ dày. Kết quả cung cấp cơ sở phân tử cho việc tiên lượng và quản lý lâm sàng bệnh nhân nhiễm H. pylori tại Việt Nam.