ẢNH HƯỞNG CỦA TÌNH TRẠNG NHỊN ĂN TRƯỚC CHỤP CẮT LỚP VI TÍNH CÓ TIÊM THUỐC TƯƠNG PHẢN I-ỐT ĐẾN PHẢN ỨNG BẤT LỢI TẠI KHOA CẤP CỨU BỆNH VIỆN CHỢ RẪY
Nội dung chính của bài viết
Tóm tắt
Mục tiêu: Khảo sát tỷ lệ phản ứng bất lợi sau tiêm thuốc tương phản (TTP) i-ốt ở người bệnh cấp cứu có và không nhịn ăn trước chụp cắt lớp vi tính (CLVT), đồng thời phân tích các yếu tố liên quan.
Đối tượng và phương pháp: Nghiên cứu quan sát tiến cứu, phân tích được thực hiện từ tháng 01 đến tháng 09 năm 2025 trên người bệnh ≥18 tuổi được chỉ định chụp CLVT có tiêm TTP i-ốt đường tĩnh mạch tại khoa Cấp cứu. Tình trạng nhịn ăn phản ánh thời gian ăn uống thực tế trước chụp và không phải là can thiệp của nghiên cứu. Do chỉ ghi nhận 9 trường hợp có phản ứng bất lợi, các yếu tố liên quan được phân tích ở mức đơn biến; kiểm định Fisher’s exact được sử dụng khi tần số kỳ vọng nhỏ.
Kết quả: Có 1.664 người bệnh; 9 trường hợp (0,5%) có phản ứng bất lợi và tất cả đều nhẹ. Tỷ lệ phản ứng ở nhóm không nhịn ăn là 4/601 (0,7%) và nhóm nhịn ăn ≥4 giờ là 5/1.063 (0,5%); chưa ghi nhận sự khác biệt có ý nghĩa thống kê (Fisher’s exact p=0,730). Tiền sử phản ứng với TTP i-ốt có liên quan với phản ứng ở lần chụp hiện tại trong phân tích đơn biến (OR thô=52,25; KTC 95%: 9,52–286,77; Fisher’s exact p=0,001). Chưa ghi nhận mối liên quan có ý nghĩa thống kê đối với tiền sử dị ứng không liên quan TTP i-ốt hoặc bệnh lý nền.
Kết luận: Trong mẫu nghiên cứu này, chưa ghi nhận sự khác biệt có ý nghĩa thống kê về tỷ lệ phản ứng bất lợi giữa người bệnh không nhịn ăn và nhịn ăn ≥4 giờ trước chụp CLVT có tiêm TTP i-ốt. Do số biến cố ít, kết quả cần được diễn giải thận trọng.
Từ khóa
Nhịn ăn, thuốc tương phản i-ốt, cắt lớp vi tính, phản ứng bất lợi, khoa Cấp cứu
Chi tiết bài viết
Tài liệu tham khảo
2. Bộ Y tế. Thông tư số 51/2017/TT-BYT ngày 29/12/2017. Hướng dẫn phòng, chẩn đoán và xử trí phản vệ. Hà Nội; 2017.
3. American College of Radiology. ACR Manual on Contrast Media. Version 2024. Reston (VA): American College of Radiology; 2024.
4. European Society of Urogenital Radiology. ESUR Guidelines on Contrast Agents. Version 10.0. Vienna: ESUR; 2018.
5. Choi CH. No Fasting Before Intravascular Iodine Contrast Administration: Korean and International Guidelines. Korean J Radiol. 2023;24(10):944–946. doi:10.3348/kjr.2023.0751.
6. Choi H, Hong H, Cha MJ, Yoon SH. Effects of Fasting versus Non-Fasting on Emetic Complications in Radiological Examinations Using Intravascular Non-Ionic Iodinated Contrast Media: A Systematic Review and Meta-Analysis. Korean J Radiol. 2023;24(10):996–1005. doi:10.3348/kjr.2023.0399.
7. Barbosa PNVP, Bitencourt AGV, Tyng CJ, Cunha R, Travesso DJ, Almeida MFA, Chojniak R. Preparative Fasting for Contrast-Enhanced CT in a Cancer Center: A New Approach. AJR Am J Roentgenol. 2018;210(5):941–947. doi:10.2214/AJR.17.19061.
8. Tsushima Y, Seki Y, Nakajima T, Hirasawa H, Taketomi-Takahashi A, Tan S, Suto T. The effect of abolishing instructions to fast prior to contrast-enhanced CT on the incidence of acute adverse reactions. Insights Imaging. 2020;11(1):113. doi:10.1186/s13244-020-00918-y.
9. Neeman Z, Abu Ata M, Touma E, Saliba W, Barnett-Griness O, Gralnek IM, Rock W, Bisharat N. Is fasting still necessary prior to contrast-enhanced computed tomography? A randomized clinical study. Eur Radiol. 2021;31(3):1451–1459. doi:10.1007/s00330-020-07255-0.
10. Li X, Liu H, Zhao L, Liu J, Cai L, Zhang L, Liu L, Zhang W. The effect of preparative solid food status on the occurrence of nausea, vomiting and aspiration symptoms in enhanced CT examination: prospective observational study. Br J Radiol. 2018;91(1090):20180198. doi:10.1259/bjr.20180198.
11. Liu H, Liu Y, Zhao L, Li X, Zhang W. Preprocedural fasting for contrast-enhanced CT: when experience meets evidence. Insights Imaging. 2021;12(1):180. doi:10.1186/s13244-021-01131-1.
12. Zitan Saidi L, Moreira Cabrera M, Góngora Lencina T, Marín Morón F, Alarcón Rodríguez R, García González J. Fasting before contrast-enhanced CT and the incidence of acute adverse reactions: a single-center randomized clinical trial. Insights Imaging. 2024;15(1):195. doi:10.1186/s13244-024-01767-9.